Get Adobe Flash player

Sáng 19.11, PGS.TS Nguyễn Thy Khuê, chủ tịch hội nội tiết và đái tháo đường Việt Nam, trưởng bộ môn nội tiết (đại học y dược TP.HCM) có buổi tư vấn trực tuyến bệnh tiểu đường tại Sài Gòn Tiếp Thị Online.

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bên cạnh trả lời những thắc mắc liên quan đến việc phát hiện, điều trị và chăm sóc bệnh tiểu đường, bác sĩ Thy Khuê còn tư vấn trực tiếp tại toà soạn cho 30 bạn đọc có đăng ký sớm nhất. Cùng tham gia buổi tư vấn có nhà thơ Bùi Chí Vinh, chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc sức khoẻ và công việc sáng tác hiện nay của mình. 

Buổi tư vấn diễn ra trong hai giờ, được tài trợ bởi Sanofi Aventis. Đây là chương trình do phòng khám và tư vấn sức khỏe báo Sài Gòn Tiếp Thị phối hợp với Sài Gòn Tiếp Thị Online tổ chức định kỳ hàng tháng. 

Để phòng ngừa bệnh đái tháo đường thì chế độ dinh dưỡng như thế nào? Nếu cha mẹ bị bệnh này thì con cái có bị di truyền hay không? Mẹ chồng tôi bị đái tháo đường 8 năm dạng typ 2, thường xuyên bị đau tê từ thắt lưng xuống 2 chân, không thể đi bộ xa hơn 500m, có điều trị ở bệnh viện Nguyễn Trãi, uống thuốc mỗi ngày vẫn khỏi. Triệu chứng này có chữa khỏi được không? Xin cảm ơn bác sĩ. (Dao Thi Ngoc Huong)

 
PGS.TS Nguyễn Thy Khuê:

Để phòng ngừa bệnh đái tháo đường type 2, hiệu quả nhất là luyện tập thể lực đều đặn và ăn uống đúng cách (có chế độ dinh dưỡng hợp lý). Nghiên cứu tại Mỹ và Ấn Độ cho thấy nếu áp dụng đúng phương pháp luyện tập và ăn uống hợp lý thì có thể làm chậm diễn tiến đến bệnh đái tháo đường type 2 trong 58% trường hợp.

 

Lời khuyên của bác sĩ Nguyễn Thy Khuê: nên chú ý điều độ trong nếp sống. Ảnh: Lê Quang Nhật 
1/ Luyện tập thể lực được khuyến cáo và dễ thực hiện nhất là đi bộ tối thiểu 30 phút mỗi ngày. Nếu không có thời gian đi liên tục (hoặc đi lâu gây đau đầu gối), có thể chia làm nhiều lần trong ngày, thí dụ sau mỗi bữa ăn đi bộ từ 10-15 phút. Ngoài ra có thể luyện tập các loại hình khác như chạy bộ, chơi tennis, bơi lội tùy theo điều kiện và ý thích của từng người. Các hoạt động thường ngày không được kể vào thời gian luyyện tập: thí dụ làm việc nội trợ, trông em bé…

2/ Ăn uống đúng cách và hợp lý cần có sự tư vấn của chuyên gia dinh dưỡng để đạt hiệu quả tốt nhất, nguyên tăc chung nên ăn các loại tinh bột hấp thu chậm thí dụ gạo chưa chà xát kỹ, bánh mì đen, ăn ít dầu, mỡ, lượng đạm vừa đủ cho nhu cầu cơ thể của người lớn, chú ý ăn chất xơ như rau của quả, trái cây với số lượng vừa đủ….ăn đúng giờ, không nên ăn quá no trong một bữa...

Ngoài ra cũng nên chú ý điều độ trong nếp sống, thí dụ ngủ đủ 7-8 giờ mỗi ngày, ngưng hút thuốc, uống rượu bia vừa phải…

Hiện nay chưa có khuyến cáo dùng thuốc để phòng ngừa bệnh đái tháo đường.

Trước tác hại của bệnh tiểu đường, nhất là sự bùng phát của nó hiện nay, chúng ta có thể phòng ngừa bằng cách nào? Việc hay ăn các thực phẩm đóng gói như mì gói và các thực phẩm ăn liền... có gây hại cho cơ thể, nhất là các chứng tiểu đường, viêm gan, tim mạch không? Người hay bị hạ đường huyết có thể bị tiểu đường không? Xin cho biết sự liên quan giữa bệnh tiểu đường, tim mạch và béo phì. (Nguyễn Văn Tấn )

GS.TS Nguyễn Thy Khuê:

 

Theo BS Nguyễn Thy Khuê (phải), Việt Nam ở trong vùng châu Á - Thái Bình Dương là khu vực nhạy cảm với tiểu đường. Ảnh: Lê Quang Nhật 
Việt Nam ở trong vùng châu Á - Thái Bình Dương là khu vực nhạy cảm với tiểu đường, nhưng Ấn Độ là nhạy cảm nhất. Tốc độ gia tăng bệnh đái tháo đường ở Việt Nam gia tăng rất mạnh, trong điều tra cơ bản mới nhất ở TP.HCM, tỉ lệ người bị đái tháo đường lên đến 7%, trong khi đầu thập niên 90 chỉ có 2%. Trong 100 người bị, có 95 bị tiểu đường typ 2 và 5% là typ 1. Hôm nay chúng ta chủ yếu nói đến tiểu đường typ 2. Có rất nhiều yếu tố tác động đến bệnh tiểu đường, kinh điển như tuổi già, lứa tuổi từ 60 - 70 cao hơn ngưòi 40 -50, gen nhạy cảm. Có yếu tố tác động được, nguy cơ: béo phì ít vận động, cách sinh hoạt, nếp sống, ăn uống không hợp lý.

Béo phì tính dựa trên chỉ số khối của cơ thể (BMI), béo bụng có liên hệ với tiểu đường như vòng eo nam trên 90, nữ trên 80, mỡ tích tụ ở vùng tạng và bụng nhiều.

Ít vận động, nếu ngồi liên tục không nhúc nhích trên 2g/ngày coi như là ít vận động, ngồi trước máy vi tính liên tục coi như thuộc loại ít vận động.

Cách sống có nhiều yếu tố góp phần tăng nguy cơ bị tiểu đường như: ngủ quá ít, hút thuốc lá, nghiện rượu, ăn quá nhiều chất ngọt, béo.

Ăn uống: nếu tuyến tuỵ hoàn toàn khoẻ mạnh thì ăn ngọt hay béo cũng không gây ra tiểu đường, mà ăn ngọt béo như vậy sẽ gây ra béo phì, mà người béo phì thì trong tương lai sẽ dễ bị đái tháo đường. Thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm công nghiệp có nhiệt độ chiên quá cao, dầu chiên đi chiên lại phát ra loại mỡ trung chuyển, làm giảm tác dụng của insuline, làm gia tăng yếu tố nguy cơ của tiểu đường cũng là yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch.

Hạ đường huyết: nếu thử máu tĩnh mạch 50 - 60mmg/decilit mới gọi là hạ, thường thấy choáng váng, chóng mặt, xỉu, đồ mồ hôi. Nhưng không thể nói ngược lại bị như vậy là ta bị hạ đường huyết. Nếu bị tiểu đường, đang uống thuốc mà gặp như vậy nên nghĩ đến việc hạ đường huyết.

Mỡ trong tạng nguy hiểm hơn mỡ dưới da. Người nặng cân rất dễ mắc nhiều bệnh chứ không riêng gì tim mạch và tiểu đường như ngưng thở khi ngủ, khớp... Ngoài ra béo phì cũng gia tăng nguy cơ ung thư như ung thư vú.

 
Tôi không bị tiểu đường nhưng má tôi 80 tuổi lại mắc bệnh. Thưa bác sĩ, trường hợp nào phải ăn uống cho lượng đường tăng lên và ăn uống thế nào cho lượng đường hạ xuống? Có người khuyên tôi ăn 49 hột đậu đen và uống nước lá dứa, có tác dụng gì không? (Nguyễn Thị Vàng )
PGS.TS Nguyễn Thy Khuê:

 

 
Giáo sư - bác sĩ Nguyễn Thy Khuê. Ảnh: Lê Quang Nhật 
Đường huyết của người bệnh không nên để cho quá cao và quá thấp, tuỳ vào độ tuổi mà bác sĩ sẽ cho biết như thế nào đường huyết là tốt nhất. Đối với người trẻ, nên đưa đường về bình thường. Nếu người bệnh từ 10 năm trở lên thì sẽ có nhiều biến chứng như nhồi máu cơ tim. Người quá già 95 tuổi thì mạch máu bị xơ vữa, máu đến các cơ quan sẽ giảm… Không nên để đường quá thấp, như ở người trẻ, nếu đường huyết thấp sẽ dễ dẫn đến chết đột ngột.

Người già không có cảm nhận đường huyết thấp như người trẻ.

Người già từ 75 tuổi trở đi không nên để đường huyết gần mức bình thường, sau khi ăn có thể đường ở mức từ 160 – 180. Nên để ý đường thấp vào thời điểm nào trong ngày, nếu phải ăn trễ bữa thì cố gắng ăn bữa lỡ để tránh cơn hạ đường huyết.

Máy đo đường huyết chỉ đo được đường huyết tức thời. Để theo dõi đường huyết chính xác, nên có số liệu tổng mỗi ngày trong vòng 3 tháng. Uống 49 hạt đậu đen chỉ là hỗ trợ, uống lá dứa sẽ thấy đầy bụng, làm cảm giác no, không cần ăn nhiều.

Dạo này anh Vinh còn làm thơ không? Hôm trước nhớ có đọc đâu đó thông tin anh còn viết kịch bản phim nữa, không biết có đúng không? Cuộc sống gia đình anh có bình an không? Mong mọi điều tốt lành đến với anh. (Tâm An)
Nhà thơ Bùi Chí Vinh: Chào Tâm An,

Tôi vẫn còn làm thơ thời sự lúc cảm thấy cần thiết và bức xúc. Hiện tôi chủ yếu viết kịch bản phim và truyện dài nhiều tập cho đài truyền hình và NXB Trẻ. Bốn kịch bản phim nhựa đã ra mắt các rạp do Nguyễn Chánh Tín đạo diễn trong hai năm vừa qua thuộc đề tài phim kinh dị bao gồm: Ngôi nhà bí ẩn, Suối oan hồn, Chết lúc nửa đêm, Bốn thí nghiệm trong đêm tân hôn. Còn 30 tập phim "Tóc Tiên" tức là "Những hiệp sĩ lãng mạn" là thể loại phim hành động lãng mạn của tuổi teen bây giờ, chuyển thể từ loạt truyện Tóc Tiên của tôi cách đây một thập kỷ.

Cám ơn bạn đã quan tâm, cuộc sống gia đình tôi luôn bình an, trên phương châm vợ chồng tôn trọng và hiểu biết lẫn nhau. 
Xin hỏi GS.BS Nguyễn Thy Khuê, làm thế nào để biết mình có bị đái tháo đường hay không? Xin cảm ơn bác sĩ. (Trần Hương Giang)
PGS.TS Nguyễn Thy Khuê: Bệnh tiểu đường type 2 thường không có triệu chứng, do đó nếu trong gia đình bạn có người bị tiểu đường, bạn nên đi thử máu khoảng 6 tháng/lần để tầm soát bệnh. Đôi khi, có thể có những triệu chứng gợi ý bệnh tiểu đường như khô miệng, khát nước, giảm cân, ngứa, mờ mắt. Cũng có những trường hợp chỉ phát hiện bệnh tiểu đường khi đã có biến chứng, thí dụ nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não.
Chào nhà thơ Bùi Chí Vinh, tôi có thắc mắc này muốn hỏi anh, sao tôi thấy nhà thơ, nhà văn các anh hay dính vô bệnh tiểu đường quá. Hầu như hỏi ông nào cũng đều nghe than bị bệnh này hành hạ. Có phải tại bản chất của nghệ sĩ là háo ngọt nên mới tiểu đường không? Anh mà trả lời thuyết phục câu hỏi này tôi tiến cử anh đi thi ứng xử giùm hoa hậu quý bà liền. Chúc anh luôn mạnh khỏe. (Minh Trọng )
Nhà thơ Bùi Chí Vinh: Chào bạn,

Tôi có cảm giác tiểu đường bây giờ là một cái cớ đối với những người có tâm hồn ăn uống, thích hưởng thụ và đang lãnh tai họa, chứ không riêng gì giới văn nghệ sĩ. Chính vì vậy, tôi không thuộc thế giới hảo ngọt đó, tôi có thể làm thơ tình rất hảo ngọt nhưng cuộc sống bắt buộc phải có qui củ. Bệnh tiểu đường giáng xuống tôi có lẽ là do trời kêu ai nấy dạ mà thôi. Bây giờ tôi quyết định không đầu hàng ông trời mà "nhân định phải thắng thiên". Tôi trị bệnh tiểu đường chủ yếu bằng nghị lực và cay đắng nhiều hơn là hảo ngọt. Và bước đầu tôi đã thắng số phận.
 
Các bạn đọc trên mạng internet và tại toà soạn báo SGTT liên tục đặt câu hỏi với GS BS Nguyễn Thy Khuê và nhà thơ Bùi Chí Vinh. Ảnh: Lê Quang Nhật
 
 
 
 
 
Người bị bệnh tiểu đường có ăn thịt bò được không? Thịt heo ăn nhiều có sao không? Một ngày ăn bao nhiêu là đủ? Uống sữa đậu nành mỗi bữa sáng có được không? Tôi rất thích ăn trái cây nhưng không biết ăn những loại trái cây nào thì kiêng với tiểu đường, nên nhờ giáo sư tư vấn giùm. (ĐOÀN THỊ KIM CHI)
PGS.TS Nguyễn Thy Khuê:

Về dinh dưỡng, nên tính tổng số năng lượng người bình thường hấp thụ: 50% tinh bột, 30% chất béo, 20% đạm. Khi bị suy thận, cần giảm đạm trong khẩu phần còn 0,8g mỗi kg mỗi ngày.

Ví dụ: người cân nặng 60kg thì đạm cần mỗi ngày 60g; 100g thịt có 20g đạm, vậy thì 1 ngày ăn 300g thịt (đạm). Đạm cũng cần tính vào chất lượng, đạm tốt có ở lòng trắng trứng, sữa, đậu hũ, ăn cá tốt hơn thịt động vật trên cạn.

Người có biến chứng suy thận thì nên giảm đạm và chú ý đạm tốt như lòng trắng trứng và sữa.

Tôi bị bệnh tiểu đường, sinh em bé được gần 2 tuổi. Vậy em bé có thể bị di truyền không? Khi nào xét nghiệm máu cho biết bé bị tiểu đường? Cám ơn cô Khuê rất nhiều. (Lê Thị Dung )
PGS.TS Nguyễn Thy Khuê: Nếu cha mẹ bị tiểu đường thì con cái sẽ có nhiều khả năng bị tiểu đường hơn. Tuy nhiên, nếu em bé năng vận động, ăn uống hợp lý (ăn ít ngọt, ít béo) thì khả năng xuất hiện bệnh tiểu đường cũng không cao. Khi em bé đến tuổi trưởng thành, có thể đi thử máu để phát hiện bệnh sớm.
Thưa bác sĩ, mẹ cháu năm nay 70 tuổi, bị tiểu đường type 2 gần 10 năm nay. Hiện chỉ số đường huyết của mẹ cháu thường xuyên lên cao, từ 15 - 29, đi bệnh viện tiêm insulin nhưng xuống rất chậm, về nhà uống thuốc thì lại lên cao dù đã khá kiêng cữ ăn uống. Xin hỏi mẹ cháu có phải đã đến lúc cần chuyển qua tiêm insulin hẳn chứ không dùng thuốc viên nữa không? Nếu tiêm thì cần chú ý những gì? Nếu vẫn uống thuốc thì có cần tăng liều không và tăng như thế nào? Hiện mẹ cháu rất yếu và bị thiếu máu, giờ cháu nên bồi dưỡng cho mẹ như thế nào ạ? Cháu cảm ơn bác sĩ rất nhiều! (Trần Thị Thu)
PGS.TS Nguyễn Thy Khuê:
GS.TS Nguyễn Thy Khuê: Nếu cha mẹ bị tiểu đường thì con cái sẽ có nhiều khả năng bị tiểu đường hơn 
Đây là một trường hợp phức tạp, có thể có nhiều bệnh lý đi kèm. Bạn nên đưa bà cụ đến khám bác sĩ chuyên khoa sẽ tốt hơn.
Là một người hâm mộ thơ anh, nhưng gần đây tôi thấy các chủ đề anh viết liên quan đến chuyện thời sự của đất nước nhiều quá, hơn là những tình cảm con người vẫn thấy trong thơ anh trước đây. Không còn được đọc những bài thơ tình dí dỏm như thuở nào, tự nhiên thấy hụt hẫng. Có phải những vấn đề sức khỏe đã lấy đi ở anh sự lãng mạn của một thi sĩ? (Lê Thoại Khánh Hà)
Nhà thơ Bùi Chí Vinh: Chào bạn,

Con người là sản phẩm của hoàn cảnh. Cuộc sống bây giờ quá thực dụng và con người rất ít khi quan tâm đến nhau, thậm chí là vô cảm. Chính vì thế thi sĩ với sứ mạng của một nhà tiên tri cuộc sống phải làm chức năng của mình là tải thơ đến người đọc. Thời thanh bình lãng mạn thì có thơ tình ái, lứa đôi; thời nhiễu nhương, bất công thì phải có thơ đấu tranh, phê phán. Vấn đề là thơ phải đạt được hiệu quả nghệ thuật cao để làm rung động người đọc. Tôi cũng hy vọng đất nước sẽ có một ngày tươi đẹp để được làm thơ tình cho bạn thưởng lãm. Sức khỏe và bệnh tật không liên quan gì đến khuynh hướng sáng tác của tôi.
Tôi hỏi câu này, Bùi Chí Vinh phải thành khẩn trả lời: ngoài tiểu đường ra, anh còn sở hữu bệnh nào khác không? Tôi đang kiểm tra sự thành thật của anh khi trả lời bạn đọc. Bệnh án của anh thế nào, tôi rành sáu câu nên anh không trốn được đâu. Khà… khà (Bạn nhậu của Bùi Chí Vinh)
Nhà thơ Bùi Chí Vinh: Chào bạn,

Lúc nãy tôi đã có trả lời tại chỗ bằng một bài thơ về căn bệnh này rồi. Xui xẻo là anh không nghe được. Đó là một căn bệnh bí mật của thi sĩ mang tên: Ôi cái thứ bịn... rịn/ Thường lây giữa hai người.
Kính mong nhà thơ Bùi Chí Vinh chia sẻ kinh nghiệm làm thế nào để chung sống hòa bình với bệnh tiểu đường. Trong ăn uống, sinh hoạt có phải kiêng kỵ gì không? Cám ơn nhà thơ. (Nguyễn Tấn Ngợi )
Nhà thơ Bùi Chí Vinh: Chào bạn,

Để chung sống hòa bình với bệnh tiểu đường, bạn cần: kiêng đường. Bạn nên sử dụng loại đường dành riêng cho người bệnh tiểu đường; chia thành nhiều bữa ăn nhỏ trong ngày. Tập thể thao đều đặn như đi bộ, tập khí công, võ thuật nếu có thể, và một vài hoạt động thể thao khác phù hợp với bản thân và điều kiện của mỗi người. Hạn chế ăn mặn và các chất béo như ăn cá thay thế cho các loại thịt. Phải test máu tối thiểu 3 tháng một lần đều đặn để biết kết quả đường huyết và có chế độ điều trị thích hợp.

Bằng kinh nghiệm cá nhân do có sự ổn định, riêng tôi, mỗi ngày ăn thêm một hũ yaourt và thỉnh thoảng vẫn uống rượu vang và bia nhưng chỉ giới hạn, mỗi ngày vẫn hút khoảng 5 điếu thuốc khi viết lách.
Thưa GS Thy Khuê, tôi nghe nói dây thìa canh có thể chữa bệnh tiểu đường? Nếu muốn gặp cô xin tư vấn, có thể đến đâu? (một độc giả trung thành)
GS.TS Nguyễn Thy Khuê: Dây thìa canh hay các loại thuốc đông y thì dựa trên kinh nghiệm dân gian như khổ qua có thể hỗ trợ giảm đường huyết. Tuy nhiên, sau khi sử dụng thì nên thử lại chức năng gan, thận, nếu thấy bị rối loạn thì nên hỏi ý kiến bác sĩ.
 
Lời khuyên của bác sĩ Nguyễn Thy Khuê: luyện tập thể lực được khuyến cáo và dễ thực hiện nhất là đi bộ tối thiểu 30 phút mỗi ngày để nâng cao sức khoẻ, chống tiểu đường. Ảnh: Lê Quang Nhật 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tôi có nghe một loại bệnh tiểu đường được gọi là "tiểu đường thời kỳ thai nghén". Xin BS giải thích giùm? ( Sỹ Nguyễn)
GS.TS Nguyễn Thy Khuê:

Bệnh tiểu đường có nhiều loại, type 1 có một quá trình tự miễn phá huỷ tuỵ nên tuỵ không tiết ra được insuline nữa, bệnh nhân cần insuline để điều trị.

Type 2 còn insuline nhưng insuline hoạt động không hiệu quả, kèm với giảm chức năng tuỵ, do đó tiểu đường type 2 là một phổ bệnh có những bệnh nhân có đề kháng insuline ưu thắng, có những bệnh nhân giảm chức năng tế bào beta tuỵ là chủ yếu.

Tiểu đường thai kỳ là tình trạng tăng đường huyết xuất hiện lần đầu trong thai kỳ, bất kể là có bị tiểu đường trước hay không.

Muốn phân biệt 2 trạng thái này thì 6 tuần sau sinh làm nghiệm pháp dung nạp glucose, nếu sau khi làm nghiệm pháp này đường huyết gia tăng, nhiều khả năng là bệnh nhân bị tiểu đường từ trước mà không biết. Nếu làm nghiệm pháp này mà kết quả bình thường thì thực sự là tiểu đường thai kỳ. Tiểu đường thai kỳ trong tương lai khoảng 30-50% sẽ bị tiểu đường type 2.

Tăng glucose huyết (đường huyết) trong thai kỳ đều bất lợi cho đứa con nhất là khi xuất hiện ngay trong 12 tuần đầu tiên.

Nguy cơ nhận diện tiểu đường thai kỳ: béo phì, tuổi trên 25 (theo nước ngoài), gia đình có người bị tiểu đường, cao huyết áp, gen nhạy cảm.

Tiểu đường thứ phát do nhiều nguyên nhân khác nhau, thí dụ do thiếu một gen nào đó di truyền từ đời này sang đời khác, nghiện rượu gây viêm tuỵ mạn phá huỷ tế bào beta của tuỵ, dùng thuốc độc cho tuỵ…
Chào nhà thơ Bùi Chí Vinh. Tôi được biết sinh nhật của nhà thơ vừa qua vào ngày 23.10. Thế anh có khi nào tự thưởng một bài thơ để tặng riêng cho mình không? Sẵn đây, nhà thơ có thể ngẫu hứng sáng tác một bài thơ ngắn nhân buổi giao lưu hôm nay? (Sỹ Nguyễn)
Nhà thơ Bùi Chí Vinh: Nhân buổi giao lưu tư vấn bệnh tiểu đường hôm nay, tôi xin có bài thơ tặng bạn đọc Sài Gòn Tiếp Thị: Hôm nay sinh hoạt tiểu đường/ Đang cay đắng bổng mến thương ngọt ngào/ Tiểu đường là tiểu làm sao?/ Là khi giải tán nhớ chào chị Khuê (GS. TS Nguyễn Thy Khuê).
 

Add comment


Security code
Refresh

      
 

Hội Nội Tiết- Đái Tháo Đường Miền Trung Việt Nam

Diabetes- Endocrinology- Metabolism Association of central Vietnam

Tổng biên tập: NGƯT.GS.TS. NGUYỄN HẢI THỦY

Liên hệ ban biên tập: 0903574457, email: nhthuy52@gmail.com hoặc admin@dema-cvn.com

Năm xuất bản: 12/2010